Bilgi, Rönesans ve erken modern dönemde giderek deney, gözlem ve matematiksel hesap yoluyla doğanın çözümlenmesi ve anlaşılmasıyla ilişkilendirilmeye başladı. Doğa felsefesi incelemelerinin ideal nesnesi artık yalnızca insanlar tarafından kaleme alınmış ve geleneksel olarak değerli kabul edilmiş kitaplar değil, bizzat “Doğa'nın Kitabı” da olacaktı. Deneye dayalı bilginin ayırt edici özelliklerinden biri, gözlem ve deneylerin başkaları tarafından sınanabilecek ve gerektiğinde tekrarlanabilecek biçimde ortaya konulmasıydı.
Galileo, matematiksel formda bir doğa felsefesini savunurken Paracelsus'un da başvurduğu “Doğa'nın Kitabı” figürünü kullandı: “Felsefe, sürekli gözümüzün önünde duran açık bir kitapta, yani evrende yazılıdır... Bu kitabın dili matematiktir ve harfleri üçgenler, daireler ve diğer geometrik şekillerden oluşur; onlar olmadan insanın bu kitabın tek kelimesini anlaması olanaksızdır.” Galileo, Il Saggiatore / The Assayer (1623) ↗
Yine de Bacon ve Galileo gibi yenilikçiler, Kutsal Kitap'ın ve klasik otoritelerin önemini koruduğu bir düşünce ortamında çalışıyorlardı. Eski metinlere aktarım sırasında giren hataların ve doğaya ilişkin iddiaların doğrudan gözlem ve deneyim yoluyla sınanması giderek daha fazla önem kazandı. Bazı Rönesans hümanistleri için metnin doğruluğu ile doğanın kanıtlarının doğrudan incelenmesi arasında yeni ilişkiler kurulmaya başlandı.
Onaltıncı yüzyıl Protestan Reformu sırasında matbaa, kutsal metinlerin bireysel okunmasını genişletti. Aynı dönemde “Doğa'nın Kitabı”nın doğrudan okunması düşüncesi de erken modern doğa felsefesinde önem kazandı. Bu iki gelişme arasında tek yönlü ve doğrudan bir nedensellik kurmak yerine, otorite, metin, bireysel okuma ve doğrudan deneyim ilişkilerinin birlikte yeniden tartışıldığından söz etmek daha ihtiyatlı görünüyor.
Sonuçta yine de gerçeğe “otoritenin kızı” değil “zamanın kızı” denildi. Böylece entelektüel ilerleme fikri güçlenirken deneyim, eski bilgi ve otorite arasındaki ilişki yeniden kuruldu. Deneysel gerçeğin güvenilir biçimde kabul edilebilmesi için yeterli gözleme, tekrarlanabilir sınamaya ve yönteme duyulan ihtiyaç belirginleşti; insan eliyle kurulan deneyin doğanın kendisini ne ölçüde temsil ettiği de tartışma konusu olmaya devam etti.
Ayrıntı
Araştırma notu · deneysel bilgi: Önceki metinde deneye dayalı bilimsel bilginin “bir daha başka bir yerde ve zamanda aynı deneyi yapmaya ihtiyaç duyulmayacak kesinlikte” ortaya konulmasından söz ediliyordu. Bu ifade, deneysel bilginin başkaları tarafından sınanabilir ve gerektiğinde tekrarlanabilir olmasıyla karışabileceği için ana metinde düzeltildi.
Önceki kaynak: Steve Shapin, The Scientific Revolution ↗
Kontrol / birincil kaynak: Galileo'nun 1623 tarihli Il Saggiatore'si, doğanın matematik diliyle yazılmış bir kitap olarak okunması düşüncesini doğrudan ortaya koyar. Library of Congress nüshası ↗
Araştırma notu · Reform: Önceki metin Protestan Reformu ile “Doğa'nın Kitabı”nın doğrudan deneyimlenmesi arasında daha güçlü bir destekleme ilişkisi kuruyordu. Shapin'in anlatısı korunmakla birlikte, tarihsel ilişkinin tek yönlü nedensellik gibi okunmaması için ana metin ihtiyatlılaştırıldı. Böylece önceki kaynak ile daha dar yeni ifade birlikte görülebilir.








































